Mülteci Hakları Merkezi, savaş ve zulüm sebebiyle ülkelerini terk edip Türkiye’de sığınma arayan yabancıların hukuki koruma mekanizmalarına erişimi, sığınmacılara yönelik hukuki destek kapasitesinin artırılması, kamuoyunda ve toplum hayatında sığınmacılara yönelik hoşgörü ve dayanışmanın güçlenmesi ve sığınma alanındaki mevzuat, politika ve uygulamaların uluslararası standartlarla uyum içinde gelişmesi için uzmanlığa dayalı faaliyetler yürüten dernek statüsünde bir sivil toplum örgütüdür. Merkezi İstanbul’dadır.

 

Kurumsal Tarihçe

Mülteci Hakları Merkezi’nin mültecilerin korunması, sığınma hukuku ve politikaları alanında yürüttüğü faaliyetler 15 yılı aşan bir birikim ve kurumsal süreklilik içinde devam etmektedir. İlk olarak 2003-2005 yılları arasında İstanbul’da bir grup avukat ve mülteci hakları savunucusunun girişimleriyle “Mülteciler İçin Hukuki Destek Programı” ismiyle başlatılan gönüllü hukuki destek çalışmaları; 2005-2015 yılları arasında Helsinki Yurttaşlar Derneği’nin (hYd) desteğiyle, hYd kurumsal çatısı altında “hYd – Mülteci Destek ve Savunuculuk Programı” ismiyle genişleyerek devam etmiş; nihayet 2015 Mart ayından itibaren ayrı ve yeni bir dernek çatısı altında yeni bir tüzel kimlik kazanmış ve bugünkü “Mülteci Hakları Merkezi’ne” dönüşmüştür.

“Mülteci Hakları Derneği” ismiyle dernek statüsünde tescil olan kurumumuzun çalışma alanı ve kurumsal kimliğinin, sığınmacılar, paydaşlar ve kamuoyu nezdinde en açık şekilde anlaşılabilmesi için, kurum faaliyetlerinin yurt içinde “Mülteci Hakları Merkezi”, uluslararası alanda ise “Refugee Rights Turkey” isimlendirmeleriyle anılması ve tanıtılması uygun görülmüştür.

 

Çalışma Alanı

Mülteci Hakları Merkezi, Dernek Tüzüğü’nde belirtildiği üzere; “savaş ve zulüm sebeplerinden ülkesini terk etmiş mülteciler ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyan diğer kişiler ile hassas durumda bulunan göçmenler ve diğer yabancıların Türkiye’de uluslararası hukuk ve ulusal mevzuattan kaynaklanan haklarına ve ulusal koruma mekanizmalarına erişebilmeleri; sığınma ve göç alanındaki mevzuat, politika ve uygulamaların, uluslararası insan hakları standartları, dünyadaki iyi örnekler ve hukuk devleti gerekleriyle uyumlu bir yönde gelişmesi; kamuoyu, sivil toplum örgütleri, siyasi partiler ve ilgili diğer kurum ve kuruluşların mülteciler, göçmenler ve diğer hassas durumdaki yabancıların korunma ihtiyaçlarına ilişkin farkındalık ve duyarlılıklarının yükseltilmesi; ve Türkiye’de bu gruplara yönelik bilgilendirme ve destek faaliyetlerinin geliştirilmesine katkı yapmak” amaçlarına yönelik çalışır.

 

Çalışma Yöntemi ve Faaliyetler

Mülteci Hakları Merkezi faaliyetlerini, her türlü başka sivil toplum örgütü, siyasi parti, diğer kişi ve kuruluşlardan bağımsız olarak, tüzüğünde belirlenmiş olan kuruluş amaçları ve çalışma alanları doğrultusunda ve üye tabanı ile Yönetim Kurulu’nun belirlediği istikamet ve öncelikler çerçevesinde, dernekçe istihdam edilen profesyonel uzman bir çalışan ekibi eliyle yürütür.

Mülteci Hakları Merkezi, Tüzük’ünde belirlenmiş olan amaçları gerçekleştirmek üzere halihazırda sürdürdüğü başlıca faaliyet ve etkinlik bileşenleri aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

  • Savaş veya zulüm olaylarından kaçıp Türkiye’de sığınma arayan kişilere ilgili uluslararası koruma ve geçici koruma başvuru ve değerlendirme prosedürleriyle ilgili kapsamlı ve ücretsiz bilgilendirme, danışma ve hukuki destek hizmetleri;
  • idari gözetim altındayken sığınma talebinde bulunmak isteyen kişilere yönelik bilgilendirme, danışma ve hukuki destek hizmetleri;
  • devlet koruması altında bulunan refakatsiz çocuk sığınmacılara yönelik çeşitli bilgilendirme, danışma ve hukuki destek hizmetleri;
  • sığınma prosedürleri, sığınmacıların yararlanabileceği hak ve hizmetler konusunda sığınmacılara, avukatlara ve hizmet sağlayan kurum çalışanlarına yönelik Türkçe ve çeşitli dillerde hazırlanan ve yaygınlaştırılan yazılı ve görsel bilgilendirme malzemeleri;
  • sivil toplum kuruluşu temsilcileri, avukatlar, uluslararası kuruluşlar temsilciler ile yerli ve yabancı uzmanların katılımıyla, Türkiye sığınma sisteminin bugünü ve geleceğine dair çeşitli uygulama ve politika alanlarını konu alan ve ortak çözüm önerileri oluşturmaya yönelik çalıştaylar;
  • sığınma hukuku ve prosedürleri konularında, Türkiye’nin çeşitli yerlerinde, barolar ve diğer sivil toplum örgütleriyle işbirliği içinde düzenlenen avukatlara yönelik uzmanlaşma eğitimleri ve seminerler;
  • sığınma hukuku ve uygulamasına dair konularda avukatlar ve sivil toplum örgütü çalışanları için hazırlanan çeşitli referans ve başvuru kaynakları;
  • sığınma hukuku alanında avukatlar ve sivil toplum örgütü çalışanlarına yönelik uzmanlık destek ve danışma hizmetleri;
  • Türkiye sığınma sistemi ve uygulamasının çeşitli veçhelerine dair mevzuat, politika ve uygulamaları değerlendiren ve çözüm önerileri sunan raporlar ve görüş belgeleri;
  • Türkiye’de sığınma deneyimi ve sığınmacıların çeşitli sorun ve ihtiyaçları konusunda kamuoyu ve paydaşların farkındalığını ve hassasiyetini teşvik etmeye yönelik çeşitli yayınlar;
  • sığınma alanında yetkili resmi kurumlar, uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum örgütleriyle görüş alışverişi, çözüm önerileri, danışmalar ve koordinasyon amacıyla düzenlenen düzenli veya münferit istişare toplantıları, ikili ve çoklu temaslar;
  • yurt içinde ve yurt dışında resmi ve sivil alandan çeşitli kurum ve paydaşlar tarafından düzenlenen ve mülteci hukuku ve Türkiye sığınma uygulamalarıyla ilgili konuları ele alan konferans, çalıştay, seminer tipi etkinliklere uzman ve eğitimci destekleri;
  • ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde sığınma hukuku ve mültecilerin hukuksal koruma mekanizmalarına erişimi konularında faaliyet yürüten benzer sivil toplum örgütlerini bir araya getiren çeşitli işbirliği süreçlerine katılım ve katkı.

 

Mülteci Hakları Merkezi’nin Avukatlara Yönelik Faaliyetleri

Mülteci Hakları Merkezi, son on yıldır Türkiye’de mülteci hukuku alanında uzmanlaşmayı teşvik eden bir kurum olmuş, bu çerçevede avukatlara ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerine yönelik uluslararası insan hakları standartları ile ilgili ulusal mevzuat uyarınca Türkiye’de koruma arayan kişilerin tabi olduğu prosedürler, sahip oldukları hak ve güvenceler ile AİHM dahil ilgili uluslararası ve ulusal yargı organlarının mülteci ve sığınmacıları ilgilendiren çeşitli konularda yaptığı mütalaaları ve verdiği kararları ele alan eğitim çalışmaları, seminerler ve çalıştaylar düzenlemiş; bu konularda yazılı kaynaklar derlemiş ve raporlar kaleme almıştır.

Mülteci Hakları Merkezi’nin avukatlara yönelik faaliyetlerinde temel saik, ülkemizde görece yeni ve dinamik bir alan olan mülteci hukukuna yönelik ilginin artmasını teşvik etmek, bilhassa baroların adli yardım büroları aracılığıyla mülteci, sığınmacı ve hassas durumdaki göçmenler için sağlanan hukuki danışmanlık ve temsil faaliyetlerinin kapsam ve niteliğinin güçlendirilmesini desteklemek ve mülteci hukuku alanında çalışan avukatlar arasındaki bilgi ve tecrübe paylaşımının kolaylaştırılması olmuştur.

Mülteci Hakları Merkezi’nin avukatlara yönelik güncel faaliyetleri arasında mülteci hukukunun çeşitli veçhelerine ve içtihada yönelik eğitim ve seminer çalışmalarının düzenlenmesi; göç ve iltica alanına ilişkin mevzuat ve kararların derlenmesi; yabancı dillerden kaynakların Türkçeye kazandırılması; güncel mevzuat değişiklikleri ile yargı organlarının mülteci, sığınmacı ve göçmenlerle ilgili kararlarının derlendiği Sığınma Hukuku Bülteni’nin hazırlanıp paylaşılması ve öncelikli olarak adli yardım bürolarında görevli avukatları desteklemek amacıyla kurulmuş olan Avukat Destek Masası çerçevesinde uluslararası koruma veya geçici koruma prosedürlerine tabi ya da sınır dışı prosedüründeki kişilere dair takip ettikleri vakalarla ilgili danışmak veya görüş almak isteyen avukat meslektaşlarımızla bilgi ve tecrübe paylaşılması yer almaktadır.

 

Mülteci Hakları Merkezi ve faaliyetleri ile ilgili daha fazla bilgi için internet sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.